روضه رضوان
لبیک اللهم لبیک....
وقتی خواندی ،صدایم زدی ،دستت را به سویم دراز کردی .باور نمی کردم .گفتم لیاقت ندارم .اما تو با همه کرمت به دل بنده ها نگاه می کنی .چون کریمی،و الا من که هرچه در کوله بارخودگشتم ، چیزی نداشتم که به تو نشان دهم .مثلا عبادتی که در شأن بزرگی چون تو باشد ...ما آنقدر گناهکاریم که از گناهان که هیچ ، از عبادتمان هم باید توبه کنیم .عباداتی که هیچ کدام ، آنی نبود که باید باشد .
طواف نساء و نماز آن
زائر بايد پس از تقصير يا تراشيدن سر، هفت دور به نيت طواف نساء دور كعبه بگردد و پس از آن، دو ركعت نماز، پشت مقام ابراهيم به نيّتِ نمازِ طوافِ نساء به جاى آورد.
1 ـ طواف نساء و نماز آن، با طواف و نماز عمره تفاوتى ندارد (بجز نيّت)، پس، اين طواف نيز بايد از حجرالأسود آغاز شود و به همانجا ختم گردد و هنگام طواف، شانه چپ به سمت كعبه باشد و شرايط ديگرى كه براى طواف عمره گفته شد مراعات شود.
مسائل طواف قبلا گفته شد .
2 ـ طواف نساء و نماز آن اختصاص به مردان ندارد، بلكه بر تمام كسانى كه عمره مفرده به جا مى آورند واجب است.
3 ـ پس از انجام طواف نساء و نماز آن، زن و مرد كه به سبب احرام بر يكديگر حرام شده بودند، حلال مى شوند.
4 ـ پس از تقصير، لازم نيست بدون فاصله و فورى طواف نساء را به جا آورد و تأخيرانداختن آن، حتى تا چند روز بعد هم اشكال ندارد ولى تا زمانى كه مرد طواف نساء و نماز آن را انجام نداده، زن بر او حلال نيست و همچنين زن تا وقتى كه طواف نساء ونماز آن را به جا نياورده مرد بر او حلال نمى گردد.
تقصير
1 ـ زائر پس از سعى بايد تقصير كند; يعنى قدرى از ناخن يا موى سر يا صورت خود را بچيند. با اين عمل، اعمال عمره به پايان مى رسد.
2 ـ مردها مى توانند به جاى تقصير، سر خود را بتراشند..
3 ـ بعد از آنكه شخصِ مُحرم تقصير كرد يا سر تراشيد هر چه به واسطه احرام بر او حرام شده بود حلال مى شود، بجز زن بر مرد و مرد بر زن كه اين، پس از طواف نساء و نمازِ آن حلال مى گردد و مى تواند لباس احرام را از تن بيرون آورد.
3 ـ تقصير مكان معيّنى ندارد، گرچه اكنون متعارف اين است كه بعد از سعى، بالاى كوه مروه تقصير مى كنند .
4 ـ كسى كه خودش تقصير نكرده نمى تواند موى شخص ديگرى را بچيند.
تقصير
مستحبات سعى:
مستحب است زائر پس از نماز طواف و پيش از سعى، مقدارى از آب زمزم بياشامد و برسر و پشت و شكم خود بريزد و بگويد:
«ألّلهُمَّ اجْعَلْهُ عِلْماً نافِعاً وَ رِزْقاً واسِعاً وَ شِفاءً مِنْ كُلِّ داء و سُقْم».
سپس با آرامى دل و بدن، بالاى صفا برود و به خانه كعبه نگاه كند و به ركنى كه حجرالأسود در آن است رو كرده و حمد و ثناى الهى را بجا آورد و نعمتهاى خداوند را بخاطر بياورد، آنگاه اين ذكرها را بگويد:
«اَللهُ أكْبَر» هفت مرتبه
«اَلْحَمْدُ للهِ» هفت مرتبه.
«لا اِلهَ اِلاّ الله» هفت مرتبه
«لا إلهَ اِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لا شَرِيكَ لَه، لَهُ الْمُلْكُ وَ لَهُ الْحَمْدُ، يُحْيِي وَيُميتُ وَ هُوَ حَيٌّ لا يَمُوتُ، بِيَدِهِ الْخَيْرُ وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْء قَدِيرٌ» سه مرتبه .
پس صلوات بر محمد و آل محمد بفرستد.
سپس بگويد:
«اَلْحَمْدُ للهِِ» صد مرتبه .
«سُبحانَ اللهِ» صد مرتبه .
و هنگام سعى مستحب است در قسمتى از فاصله صفا و مروه كه اكنون با خط و چراغ سبز رنگ مشخص شده «هَروَلَه» كند; يعنى مانند شتر تند برود و در وقت برگشتن نيز هروله در همان قسمت مستحب است و از براى زنها هروله نيست.
آنگاه كه از صفا مى آيد وقتى به محل هروله رسيد بگويد:
«بِسْمِ اللهِ وَبِاللهِ، وَاللهُ أكْبَرُ، وَ صَلَّى اللهُ عَلى مُحَمَّد وَأهْلِ بَيْتِهِ، أللَّهُمَّ اغْفِرْ وَارْحَمْ وَ تَجاوَزْ عَمّا تَعْلَمُ اِنَّك أنْتَ الاْعَزُّ الاَْجَلُّ الأكْرَم، وَاهْدِنِي لِلَّتِي هِيَ أقْوَمُ، أللَّهُمَّ إنَّ عَمَلِي ضَعِيفٌ، فَضاعِفْهُ لِي وَ تَقَبَّلْهُ مِنِّي، أللَّهُمَّ لَكَ سَعْيي، وَبِكَ حَوْلِي وَ قُوَّتِي تَقَبَّلْ مِنِّي عَمَلِي يا مَنْ يَقْبَلُ عَمَلَ الْمُتَّقِينَ».
و همين كه از محل هَروَله گذشت بگويد:
«ياذَا الْمَنِّ وَالْفَضْلِ وَالْكَرَمِ وَالْنَّعْماءِ والجُودِ، اِغْفِرْ لِي ذُنُوبِي، إنَّهُ لايَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاّ أنْتَ».
و هنگامى كه به مروه رسيد چنانچه ممكن است آنچه را كه در صفا گفته شد بجا آورد و دعاهاى آنجا را به ترتيبى كه بيان شد بخواند.
و پس از آن بگويد:
«أَللَّهُمَّ يا مَنْ أمَرَ بِالْعَفْو، يا مَنْ يُحِبُّ الْعَفْوَ، يا مَنْ يُعْطِي عَلَى الْعَفْوِ، يامَنْ يَعْفُو عَلَى الْعَفْوِ، يا رَبَّ الْعَفْوِ، الْعَفْوَ الْعَفْوَ الْعَفْوَ».
همچنين مستحب است كوشش كند خود را به گريه وادارد و در حال سعى دعا بسيار كند.
و اين دعا را بخواند:
«أللَّهُمَّ إنِّي أسْألُكَ حُسْنَ الْظَّنِّ بِكَ عَلى كُلِّ حال وَصِدْقَ النِّيَّةِ في التَّوَكُّلِ عَلَيْكَ »
سعى ميان صفا و مروه
پس از انجام نماز طواف، بايد هفت مرتبه فاصله ميان دو كوه كوچك صفا و مَروه را، كه امروزه به صورت سالنى ساخته شده و كنار مسجدالحرام قرار دارد، پيمود.
1 ـ سعى، بايدازصفاآغازوبه مروه ختم شود.
2 ـ پيمودن فاصله صفا تا مروه يك مرتبه و برگشتن از مروه به صفا مرتبه دوم به حساب مى آيد. بنابراين، هفت شَوطِ سعى، در مروه به پايان مى رسد.
3 ـ به هنگام سعى، نشستن و استراحت كردن و رفع خستگى بالاى كوه صفا و مروه و ميان آن دو، جايز است و پس از استراحت بايد از همانجا كه سعى را قطع كرده، ادامه دهد.
4 ـ لازم نيست سعى ميان صفا و مروه، با وضو و طهارت انجام شود، گرچه احتياط مستحب است.
5 ـ سعى در طبقه دوّم اشكال دارد، چون بالاتر از كوه است.
سعی بین صفاو مروه
نماز طواف
1 ـ كسى كه عمره بجامى آورد، بايد پس از انجام طواف، دو ركعت نماز، به نيّت نماز طواف بخواند .
2 ـ نماز طواف بايد در مسجدالحرام و نزد مقام ابراهيم خوانده شود و احتياط واجب آن است كه پشت مقام بجا آورد، به طورى كه مقام ابراهيم ميان او و خانه كعبه واقع شود. و بهتر است هر چه مى تواند نزديكتر بايستد (البته نه به طورى كه مزاحم ديگران شود) و اگر به واسطه زيادىِ جمعيت، نمى تواند پشت مقام نماز بخواند، در يكى از دو طرف آن، نزديك مقام بجا آورد.
مستحب است پس از نماز طواف، حمد و ثناى الهى را به جا آورده، صلوات بر محمد و آل محمد(عليهم السلام) بفرستد و از خداوند عالم طلب قبول نمايد و بگويد:
«اَللَّهُمَّ تَقَبَّلْ مِنِّي وَلاتَجْعَلْهُ آخِرَ الْعَهْدِ مِنِّي، اَلْحَمْدُ للهِِ بِمَحامِدِهِ كُلِّها عَلى نَعْمآئِهِ كُلِّها حَتّى يَنْتَهِيَ الْحَمْدُ إلى ما يُحِبُّ وَيَرْضى، ألَّلهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّد والِ مُحمَّد وَ تَقَبَّلْ مِنِّي وَطَهِّرْ قَلْبِي وَزَكِّ عَمَلِي».
مقام ابراهيم سنگى است كه حضرت ابراهيم(عليه السلام) هنگام بناى كعبه، يا دعوت مردم به زيارت اين خانه، روى آن ايستاد و جاى پاى ايشان بر آن نقش بست و اكنون در يك محفظه بلورين، در يك ضريح كوچك، در مسجدالحرام ، با فاصله حدود 13 متر از كعبه نگهدارى مى شود.
پشت مقام ابراهيم«جايگاه نماز طواف»
برخى از مستحبات طواف:
در حال طواف مستحب است بگويد:
«ألَّلهُمَّ اِنّي أسْألُكَ بِاسْمِكَ الَّذي يُمْشى بِهِ عَلى طَلَلِ الماءِ كَما يُمْشى بِهِ عَلى جُدَدِ الاَْرْضِ وَأسْألُكَ بِاسْمِكَ الّذِي يَهْتَزُّ لَهُ عَرْشُكَ وَأسْألُكَ بِاسْمِكَ الَّذِي تَهْتَزُّ لَهُ اَقْدامُ مَلائِكَتِكَ وَأسْألُكَ بِاسْمِكَ الَّذِي دَعاكَ بِهِ مُوْسى مِنْ جانِبِ الطُّورِ فاسْتَجَبْتَ لَهُ وألْقَيْتَ عَلَيْهِ مَحَبَّةً مِنْكَ وَ أسْألُكَ بِاسْمِكَ الذَّي غَفَرْتَ بِهِ لِمُحَمَّد(صلى الله عليه وآله) ماتَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَ ما تَأَخَّرَ وأتْمَمْتَ عَلَيْهِ نِعْمَتَكَ».
سپس حاجت خود را بطلبد.
و نيز مستحب است در حال طواف بگويد:
«ألَّلهُمَّ إنَّي إلَيْكَ فَقِيرٌ و إنِّي خائِفٌ مُسْتَجِيرٌ، فَلا تُغَيِّرْ جِسْمِي ولاتُبَدِّلْ اِسْمِي».
وصلوات بر محمد(صلى الله عليه وآله) وآل محمد(عليهم السلام)بفرستد، به خصوص وقتى به درِ خانه كعبه مى رسد، آنگاه اين دعا را بخواند:
«سائِلُكَ فَقِيرُكَ مِسْكِينُكَ بِبابِكَ، فَتَصَدَّقْ عَلَيْهِ بِالْجَنَّةِ، ألَّلهُمَّ الْبَيْتُ بَيْتُكَ وَالْحَرَمُ حَرَمُكَ وَالْعَبْدُ عَبْدُكَ وَ هذا مَقامُ الْعائِذِ بِكَ الْمُسْتَجِيرِ بِكَ مِنَ النَّارِ فَأَعْتِقْنِي وَ وَالِدَيَّ وَأهْلِي وَ وُلْدي وَإخْوانِيَ الْمُؤمِنِينَ مِنَ النَّارِ يا جَوادُ يا كَريمُ».
و وقتى كه به حجر اسماعيل رسيد رو به ناودان قرار گرفته، سر را بلند كند و بگويد:
«ألَّلهُمَّ أدْخِلْنِي الْجَنَّةَ و أجِرْنِي مِنَ النَّارِ بِرَحْمَتِكَ وَ عافِنِي مِنَ الْسُّقْمِ وَأوْسِعْ عَلَيَّ مِنَ الرِّزْقِ الْحَلالِ وَادْرَأْ عَنِّي شَرَّ فَسَقَةِ الْجِنِّ وَالاْنْسِ وَ شَرَّ فَسَقَةِ الْعَرَبِ وَالْعَجَمِ».
و چون از حِجْر اسماعيل گذشت و به پشت كعبه رسيد بگويد:
«ياذَا الْمَنِّ وَالطَّوْلِ، ياذَا الْجُوْدِ وَالْكَرَمِ، إنَّ عَمَلِي ضَعِيفٌ، فَضاعِفْهُ لِي، وَتَقَبَّلْهُ مِنِّي، إنَّكَ أنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ».
چون به ركن يمانى رسيد دست به دعا بردارد و بگويد:
«يااَللهُ ياوَلِيَّ الْعافِيَةِ و خَالِقَ الْعافِيَةِ ورَازِقَ الْعافِيَةِ وَالْمُنْعِمُ بِالْعافِيَةِ وَالْمَنّانُ بِالْعافِيَةِ والمُتَفَضِّلُ بِالْعافِيَةِ عَلَيَّ وَ عَلى جَمِيعِ خَلْقِكَ يارَحْمنَ الدُّنْيا وَالآخِرَةِ وَ رَحِيمَهُما صَلِّ عَلى مُحَمَّد وَ آلِ مُحَمَّد وَارْزُقْنَا الْعافِيَةَ وَتَمامَ الْعافِيَةِ وَ شُكْرَ الْعافِيَةِ فِي الدُّنْيا وَالآخِرَةِ يا أرْحَمَ الرَّاحِمينَ».
پس سر را به جانب كعبه بلند كند و بگويد:
«اَلْحَمْدُ للهِِ الَّذِي شَرَّفَكِ وَ عَظَّمَكِ وَالْحَمْدُ للهِِ الَّذي بَعَثَ مُحَمَّداً نَبِيّاً وَ جَعَلَ عَليّاً اِماماً، أللَّهُمَّ اهْدِ لَهُ خِيارَ خَلْقِكَ وَ جَنِّبْهُ شِرارَ خَلْقِكَ».
و چون ميان ركن يمانى و حجرالأسود رسيد بگويد:
«رَبَّنا آتِنا فِي الْدُّنيا حَسَنَةً وَ فِي الاْخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنا عَذابَ النَّارِ».
طواف
كسى كه براى انجام عمره مفرده محرم شده، بايد به نيّت طواف، هفت مرتبه به دور خانه كعبه، كه در مسجدالحرام است، بگردد.
احكام طواف
1 ـ طواف را بايد از مقابل گوشه اى از كعبه كه حَجَر الأسوَد در آن است، آغاز كند و درهمان جا به پايان ببرد.
حجرالأسود يا سنگ سياه به شكل بيضى است و در گوشه شرقى ديوار كعبه، با ارتفاع 5/1 متر از سطح زمين مسجدالحرام نصب شده است.
هم اكنون از مقابل حجرالأسود تا آخر صحن مسجدالحرام، خط سياهى كشيده شده كه افراد مى توانند هنگام رسيدن به همان خط، طواف را آغاز و به همانجا ختم كنند.
2 ـ خانه كعبه، در حال طواف، بايد در سمت چپ طواف كننده باشد، بنابراين اگر در حال حركت، رو به كعبه باشد، يا به پشت راه برود، صحيح نيست.
3 ـ طواف كننده بايد به دورحِجر اسماعيل هم بگردد; يعنى به هنگام طواف داخل حِجْر نرود.
حجر اسماعيل، فضايى است ميان كعبه و ديوارى نيم دايره به عرض حدود 10 متر كه از زاويه شمالى تا زاويه غربى كعبه امتداد دارد. هرگاه باران بر بام كعبه ببارد از ناودان رحمت در اين فضا مى ريزد. اينجا مدفن حضرت اسماعيل(عليه السلام)و مادرش هاجر و پيامبران بسيار ديگر است.
4 ـ طواف كننده بايد با طهارت طواف كند; يعنى با وضو باشد و غسلى بر عهده او نباشد و نيز بدن و لباس وى پاك باشد، همانگونه كه نماز مى خواند.
مُحرَّمات احرام:
انسان، پس از «پوشيدن لباسِ احرام» و «نيّت» و «گفتن لبّيك» مُحْرم مى شود و در مدت احرام، بايد از كارهايى كه بر محرم حرام است بپرهيزد، مجموع كارهاى حرام بر مُحرم 24 عمل است كه چهار مورد آن، تنها بر مردان حرام است و دو مورد آن بر بانوان و بقيه آنها، هم بر مردان و هم بر زنان مُحرم حرام است.
محرّمات مشترك ميان زن و مرد:
1 ـ شكار حيوانات صحرايى.
2 ـ آميزش و انجام هرگونه عمل شهوانى ديگر.
3 ـ عقد كردن; خواندن عقد ازدواج يا شاهد بودن بر عقد.
4 ـ استمنا; يعنى كارى كند كه از خودش منى بيرون آيد.
5 ـ استعمال عطريات، مانندِ عطر زدن به بدن يا لباس يا بوييدن آن.
6 ـ سرمه كشيدن.
7 ـ نگاه كردن در آينه.
8 ـ فسوق (دروغ گفتن، فحش دادن و فخر فروشى).
9 ـ جِدال; يعنى گفتنِ «لا واللّه»، يا «بلى واللّه».
10 ـ كشتن جانورانى كه در بدن ساكن مى شوند; مانند شپش.
11 ـ انگشتر به دست كردن براى زينت و حنا بستن.
12 ـ روغن ماليدن به بدن، هر چند بوى خوش نداشته باشد.
14 ـ بيرون آوردن خون از بدن.
15 ـ ناخن گرفتن.
16 ـ كندن دندان يا كشيدن آن; هر چند خون نيايد.
17 ـ كندن يا قطع كردن درخت يا گياهى كه در محدوده حرم روييده باشد.
شهر مكه و اطراف آن، تا حدود معيّنى كه مشخص شده است، «حرم» نام دارد و داراى احكام ويژه اى است.
18 ـ سلاح به همراه داشتن.
آنچه فقط بر مردان حرام است:
1 ـ پوشيدن جامه دوخته.
2 ـ پوشيدن چيزى كه تمام روى پا را بگيرد; مثل كفش يا جوراب.
3 ـ پوشاندن سر.
4 ـ سايه قرار دادن بالاى سر، در حال پيمودن مسافت ميان دو منزل; مثلا از مسجد شجره تا مكّه.
آنچه فقط بر زنان مُحْرم حرام است:
1 ـ پوشيدن زيور براى زينت.
بيرون آوردن زيورهايى كه از قبل، به طور متعارف در بدن داشته، لازم نيست.
2 ـ پوشاندن صورت با روبند و امثال آن.
برخى از محرّمات احرام، در غير حال احرام نيز حرام است ولى در حال احرام گناهى است بزرگتر و گاهى كفّاره دارد و برخى از آنها به طور معمول اتّفاق نمى افتد.
چگونگى احرام
مردان بايد تمام لباس هاى دوخته ـ حتى لباسهاى زير و كوچك ـ را از تن درآورند و بدن خود را با دو تكّه لباس ندوخته بپوشانند; يعنى يكى را مانند لُنگ بر كمر مى بندند و ديگرى را بر شانه مى اندازند و سپس با نيّت احرام عمره مفرده چنين مى گويند :
«لَبَّيْكَ، اَللّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لا شَريكَ لَكَ لَبَّيْك، اِنَّ الحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالمُلْكَ، لا شَريكَ لَكَ لَبَّيْكَ»
بانوان مى توانند در حال احرام، لباس دوخته به تن داشته باشند ، پس بيرون آوردن لباسهاى دوخته و پوشيدن دو تكه پارچه ندوخته بر آنان واجب نيست. بانوان نيز به قصد احرام عمره مفرده، لبيك ها را مى گويند.
برخى از مستحبّات احرام:
1 ـ پيش از احرام بدن خود را پاكيزه كند و ناخن و شارب خود را بگيرد و در ميقات غسلِ احرام كند.
2 ـ در صورت امكان، پس از نماز ظهر مُحرم شود و اگر امكان ندارد، پس از نمازواجب ديگر، و اگر آن هم ممكن نشد، پس از شش يا دو ركعت نماز نافله ـ كه به نيّت نماز احرام خوانده مى شود ـ و در ركعت اوّل پس از حمد، سوره توحيد، و در ركعت دوّم سوره جحد " قُل يا أيُّها الكافِرُون " را بخواند. البته شش ركعت فضيلت بيشترى دارد. پس از آن، حمد و ثناى اله را بجا آورد وصلوات بفرستد.
3 ـ هنگام پوشيدن دو جامه احرام بگويد:
«اَلْحَمْدُللهِِ الَّذِي رَزَقَني مَا اُوارِي بِهِ عَوْرَتي و اُؤَدّي فِيهِ فَرْضِي وَأعْبُدُ فِيهِ رَبِّي و أنْتَهِي فِيهِ إلى ما أمَرَنِي، اَلْحَمْدُللهِِ الَّذِي قَصَدْتُهُ فَبَلَّغَنِي وَأَرَدْتُهُ فَأَعانَنِي وَقَبِلَنِي وَ لَمْ يَقْطَعْ بِي وَ وَجْهَهُ أرَدْتُ فَسَلَّمَني فَهُوَ حِصْنِي وَ كَهْفِي وَ حِرْزِي وَ ظَهْرِي وَ مَلاذِي وَ رَجائي وَ مَنْجاىَ وَ ذُخْرِي وَعُدَّتِي في شِدَّتِي وَ رَخائِي».
4 ـ پس از گفتن مقدار واجب لبّيك ها، مستحب است بگويد :
«لَبَّيْكَ ذَا الْمَعارِجِ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ داعِياً اِلى دارِالسَّلامِ لَبَّيكَ، لَبَّيْكَ غَفّارَ الذُّنُوبِ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ أهْلَ التَّلْبِيَةِ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ ذَا الجَلالِ وَالاْكْرامِ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ تُبْدِئُ وَالْمَعادُ إلَيْكَ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ تَسْتَغْني و يُفْتَقَرُ إلَيْكَ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ مَرْهُوباً وَ مَرْغُوباً اِلَيْكَ، لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ إلهَ الْحَقِّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ ذَا النَّعْماءِ وَالْفَضْلِ الْحَسَنِ الْجَمِيلِ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ كَشَّافَ الْكُرَبِ الْعِظامِ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ عَبْدُكَ وَابْنُ عَبْدَيْكَ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ يا كَرِيمُ لَبَّيْكَ».
قطع لبّيك
كسى كه از ميقات براى عمره مفرده محرم شود، وقتى وارد منطقه حرم گرديد، نبايد لبّيك بگويد و كسى از داخل مكّه به بيرون حرم رفته و از آنجا محرم شود، وقتى كه كعبه را ديد، نبايد لبيك بگويد.
مكان احرام
زائرانى كه پيش از اعمال عمره، براى زيارت قبر پيامبر(صلى الله عليه وآله) و ائمه بقيع(عليهم السلام)به مدينه مى روند، آنگاه كه روانه مكّه مى شوند، بايد در «مسجد شجره» كه نزديك مدينه و بر سر راه مدينه ـ مكّه واقع است، مُحرم شوند و براى انجام بقيه اعمال به سوى مكه حركت كنند.
آنان كه از جدّه به مكّه مى روند بايد به «جُحفه» بروند و در آنجا محرم شوند.
كسانى كه در مكّه و اطراف آن هستند مى توانند براى احرام به ميقات بروند; مانند مسجد شجره يا جحفه و يا درخارج منطقه حرم; مانند «تَنْعِيم : تنعيم در شمال مكّه است كه هم اكنون به سبب توسعه شهر، جزو مكّه مى باشد احرام بپوشند.
میقات « مسجد شجره » میقات « مسجد جحفه»
